أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
347
قانون ( فارسى )
علاج اين حالت كه تا در مراحل ابتدائى است گانگرانا ناميده مىشود . تا در مرحلهء نخستين و شروع است ، معالجهاش ممكن است ؛ امّا اگر بيمارى مستحكم شد و ريشه دوانيد و گوشت را فاسد كرد ، بايد همهء گوشت را برانداخت . همينكه ديدى اندام دردمند رنگش تغيير يافت و حدس زدى كه راه متعفن شدن را در پيش گرفته است ، بىدرنگ داروى بازدارندهء عفونت را بر آن بمال كه در اين مورد گل ارمنى با سركه و گل مهر زده با سركه خوب است . اگر اين داروها كارى از پيش نبردند ، حتما و ناگزير بايد چند جاى اندام را بردرى و نشتر را تا عمق فرو برى . زالو بر اندام دردمند بچسبان ! رگهاى كوچك نزديك اندام دردمند را بزن و خون بد و ناپسند را بركش و در عين حال مواظب اطراف و پيرامونهاى اندام دردمند باش كه نكند آنها نيز فاسد شوند . داروهايى را كه ذكر شدهاند بر اطراف اندام بپاش ! داروى مانع تعفن را بر جاهاى بردريده بگذار ! داروى ضد عفونى نيز بايد بسيار تأثيربخش باشد و بر ژرفا تأثيرگذارد . مثلا : آرد گاودانه با اسكنجبين و اسكنجبين و آرد باقلى ، بويژه اگر با نمك مخلوط باشد . داروى ماليدنى بر جاى بردريده از داروهاى تركيبى زير باشد . نسخه : صمغ انگدان ، بزر گزنه ، زراوند غلتان ( زراوند ماده ) و افشرهء برگ شفتالو ، هريك يك جزء ، زنگار نيم جزء . همه را درهم قاطى كن در آب بساى تا مانند عسل پرمايه مىشود . آن را بر جاى زخمىشده و پيرامون آن بمال ! داروى زير مانع خورهزدگى اندام مىگردد . نسخه : زنگار ، عسل و زاج بلورى هريك يك جزء متساوى . همه را درهم بسرش و بر اندام دردمند و جاى درد بمال كه مانع خوره مىشود و متعفن شده را براندازد ، و پيرامونهاى اندام را از آسيب حفظ مىكند . اگر حالت بيمارى از مراحل اوليّه گذشت و ديدى كه ورم تغيير يافته و رنگ پوست را عوض كرده و به سستى و ترى كم برخورد كرده است ، نشان آن است كه فاسد شدن به نوعى ديگر رخ مىدهد . بايد زراوند غلتان و مازو را چون گرد كنى و باهم مخلوط باشند و بر جاى قرحه كرده بپاشى تا خشكش گرداند . همچنين زاج و زاج زرد خوب است و بويژه زاج زرد كه با سركه و برگ درخت گردو باشد بسيار خوب است . سيماهنگ يا افشرهء سيماهنگ را بر قرحه بمالى و بپاشى خوب است .